ပဋ္ဌာန်းမြတ်ဒေသနာ အပိုင်း (၁၈)
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
သာသနာတော်နှစ် ၂၅၅၃-ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၇၁-ခုနှစ်၊ နတ်တော် လပြည့်ကျော်
၄-ရက်၊ (၅-၁၂-၂၀၀၉)၊ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ကြားတောရ လမ်း မင်္ဂလာဈေးဓမ္မာရုံတော်ကြီးအတွင်းဝယ်
ဆင်ယင်ကျင်းပ ပြုလုပ်အပ်သည့် ညဉ့်ဦးယံဓမ္မသဘင်အခမ်းအနားဝယ် မင်္ဂလာတောင်ညွန့် မြို့နယ်
မင်္ဂလာဈေး နှစ်ဖက်မိဘများနှင့် ဦးတင်စိုးတို့အား ရည်စူး၍ ဒေါ်လှခင် ကိုကျော်သင်းဆေးဆိုင်
မိသားစုတို့၏ အမတဒါန ဓမ္မဒါနအဖြစ်ဖြင့် ဟောကြား တော်မူသည်။
.
အတ္ထိပစ္စယော
▬▬▬▬▬
အတ္ထိပစ္စယောဆိုတာ
ပစ္စုပ္ပန်ခဏ တကယ်ထင်ရှားရှိနေတဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ (အကြောင်းတရားတွေကလည်း ထင်ရှားရှိနေတယ်၊
အကျိုးပြုရမယ့်သဘာဝ တရားကလည်း ထင်ရှားရှိနေတယ်၊) အဲဒီလို ထင်ရှားရှိနေတုန်းမှာ ထင်ရှားရှိနေ
တုန်းဖြစ်တဲ့ အကျိုးတရားကို အထောက်အကူပြုနေတဲ့ပစ္စည်းကို အတ္ထိပစ္စည်းလို့ ဆိုတယ်၊
အတ္ထိဆိုတာ ရှိနေခိုက် ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ဒီလိုပြောရမယ်၊ အကြောင်း တရားကလည်း ရှိနေရမယ်၊
အကျိုးတရားကလည်း ရှိနေရမယ်၊ ဒီတော့ ရှိနေပြီး သားကို ကျေးဇူးပြုတယ်ဆိုလို့ရှိရင် ထုတ်လုပ်တယ်လို့
မဆိုလိုဘူးပေါ့။
အကြောင်းတရားဆိုတာ
၂-မျိုး ရှိတယ်၊ ဇနက - ဖြစ်စေတတ်တဲ့အကြောင်း တရား Producing cause လို့ခေါ်တယ်၊ ဥပတ္ထမ္ဘက
- ဖြစ်ပေါ်လာပြီးတဲ့နောက်မှာ အထောက်အကူပြုတာ၊ တစ်စုံတစ်ခုသောအကြောင်းက ထုတ်လုပ်လိုက်တဲ့
အကျိုး တရားတစ်ခုကို အထောက်အကူပြုတဲ့ အကြောင်းတရား။
ဆိုပါစို့
- မျိုးစေ့က အမြစ်နဲ့ အညှောက်ကို ထုတ်လုပ်ပေးလိုက်တယ်၊ အဲဒီ ထုတ်ပေးလိုက်တဲ့ အမြစ်နဲ့အညှောက်
ရှင်သန်နေအောင် မြေနဲ့ ရေက (သို့မဟုတ်) အလင်းရောင်တို့ အပူငွေ့တို့က အထောက်အကူပြုပေးနေကြတယ်
ပေါ့၊ ဒီတော့ ထုတ်လုပ်တဲ့အကြောင်းတရား ဇနကသတ္တိဆိုတာ မျိုးစေ့မှာ ရှိတယ်၊ အထောက်အကူ
ပြုတဲ့ အကြောင်းတရားက မြေတို့ ရေတို့ ရာသီဥတုတို့ပဲ၊ ဘယ် အရာပဲဖြစ်စေ ထုတ်လုပ်တဲ့အကြောင်းနဲ့
အကူအညီအကြောင်း ဒီနှစ်ခုရှိတာ ချည်းပဲ။
အတ္ထိပစ္စည်းရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကို
အဋ္ဌကထာကျမ်းတွေက ဖွင့်ဆိုတာက ပစ္စုပ္ပန် သဘာဝ အနေနဲ့ ထင်ရှားရှိနေသောအားဖြင့် ထိုကဲ့သို့
ထင်ရှားရှိနေတဲ့တရား တစ်မျိုးကို အထောက်အကူပြုနေတဲ့တရားရဲ့ သတ္တိထူးကို အတ္ထိပစ္စည်းလို့
ခေါ်ပါတယ်၊ ဒီလို ဖွင့်ဆိုတယ်၊ အကြောင်းကလည်း ထင်ရှားရှိနေတယ်၊ အကျိုးကလည်း ထင်ရှား
ရှိနေတယ်၊ ထင်ရှားရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ အထောက်အကူ ပြုတယ်လို့ ဒီလိုပြောတာ၊ ဒါဖြင့် အတ္ထိပစ္စည်းက
ထုတ်လုပ်တဲ့ပစ္စည်း မဖြစ်ဘူးလားဆိုတော့ ထုတ်လုပ်တဲ့ ပစ္စည်း လည်း ဖြစ်ပါတယ်တဲ့၊ သို့သော်
ထုတ်လုပ်တာထက် အထောက်အကူပြုတာက ပိုပြီးတော့ စွမ်းအားထက်နေလို့ အထောက်အကူပြုတယ်ဆိုတဲ့
စကားကို အဓိကထား ပြောတာပါလို့ စာပေ ကျမ်းဂန်မှာ ဒီလို ရှင်းထားတယ်၊ ဇနကသတ္တိလည်း ရှိတယ်။
အတ္ထိပစ္စည်းဆိုတာ
ရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ဆိုတော့ မရှိတဲ့ အခိုက်မှာ ကျေးဇူးမပြုဘူးဆိုတဲ့စကားကို
အပြန်အားဖြင့် နားလည်ရမှာပေါ့၊ ရှိနေ ခိုက်မှာသာ ကျေးဇူးပြုတယ်၊ ရှိမနေတော့ဘူးဆိုရင်
ကျေးဇူးမပြုတော့ဘူး၊ ဒီတော့ အတ္ထိပစ္စည်း ဆိုတာ ရှိနေခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတဲ့ပစ္စည်းလို့
မှတ်ရမယ်၊ ပဋ္ဌာန်းတရား အစတုန်းက ပစ္စယဆိုတဲ့စကားလုံးရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းပြပြီးပြီ၊
ပစ္စယဆိုတာ “ဖြစ်စေ တည်စေ ဤနှစ်ထွေ ခေါ်လေ ကျေးဇူးပြု” ဆိုတဲ့အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်စေတတ်တာ၊
ရပ်တည်စေ တတ်တာရယ် အဲဒီနှစ်ခုကို ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ပြောတာ၊ ဖြစ်စေတယ် ဆိုတာ ထုတ်လုပ်တဲ့
Producing cause ဇနကသတ္တိကို ပြောတာ၊ တည်စေဆိုတာ ဥပတမ္ဘကသတ္တိ Supporting cause ကို
ပြောတာတဲ့။
သဘာဝတရားတွေမှာ
အကြောင်းတရားဟာ ဖြစ်စေတတ်တဲ့ အကြောင်းတရား ရှိသလို အထောက်အကူပြုတဲ့ အကြောင်းတရားလည်း
ရှိတယ်တဲ့၊ တချို့ ပစ္စည်းတွေက ဇနကသတ္တိ ထုတ်လုပ်တဲ့စွမ်းရည်သတ္တိ ဖြစ်စေတတ်တဲ့စွမ်းရည်
သတ္တိ ရှိတယ်၊ တချို့ပစ္စည်းတွေက အထောက်အကူပြုရုံသက်သက်ပဲ, မထုတ်လုပ် နိုင်ဘူးတဲ့၊
ဘယ်အရာပဲဖြစ်ဖြစ် ပစ္စယဆိုတဲ့အဓိပ္ပါယ်အရ ဥပကာရက ကျေးဇူးပြု နေကြတာချည်းပဲ၊ လူတွေတောင်မှ
ဒီစကားကို ယူပြီးတော့ ပြောကြတယ်၊ ဘယ်သူ က ကျေးဇူးပြုလို့ ရွှေတိဂုံဘုရားကြီးဖူးရတယ်၊
ဟော - တစ်ယောက်ယောက်က ကျေးဇူးပြုတာ။
အဲဒီလိုကျေးဇူးပြုတယ်ဆိုတာ
လောကမှာ လိုအပ်ချက်တစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်း ပေးလိုက်တာ၊ သဘာဝတရားတွေမှာလည်း ထို့အတူပဲ အတ္ထိပစ္စယော
ရှိနေတဲ့ အခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ဆိုတာ၊ အတ္ထိပစ္စည်းမှာ နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့တရား မပါ
ဘူး၊ အာရမ္မဏသတ္တိမှာတော့ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ ပါတယ်၊ အဲဒီနေရာမှာ အကြောင်း ရှာပြီးတော့ ဆွေးနွေးတင်ပြထားတာ
စာပေကျန်းဂန်မှာ ရှိတယ်ပေါ့။
နိဗ္ဗာန်ဟာ
ဘာဖြစ်လို့ အတ္ထိပစ္စည်းမှာ မပါသလဲ? အတ္ထိပစ္စည်းဆိုတာ ရှိခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတယ်၊
မရှိတဲ့အခိုက်မှာ ကျေးဇူးမပြုဘူး၊ ဒီနှစ်မျိုးကို ရည်ညွှန်း တယ်၊ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ မရှိခိုက်ဆိုတာ
မရနိုင်ဘူး၊ အမြဲတမ်းရှိနေတယ်၊ သဘာဝ အနေနဲ့ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ အမြဲတမ်းရှိတယ်၊ ဥပမာပြောမယ်
- မီးငြိမ်းခြင်းဆိုတာ ငြိမ်းခြင်းဆိုတဲ့ အငြိမ်းဓာတ်ဟာ ရှိနေတာပဲလေ၊ အဲဒီလို နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ
အမြဲတမ်း ရှိနေတာ ဖြစ်သောကြောင့် အတ္ထိပစ္စည်းမတပ်ဘူး၊ ရှိနေတဲ့အခါမှာ ကျေးဇူးပြုတယ်၊
မရှိတဲ့အခါမှာ ကျေးဇူးမပြုဘူးဆိုတဲ့ ဒီလိုအပြောင်းအလွဲမျိုး မရနိုင်သည့်အတွက် ကြောင့်
နိဗ္ဗာန်က အတ္ထိပစ္စည်းမတပ်ဘူးတဲ့၊ ကျန်တဲ့ သင်္ခါရတရားတွေကတော့ အဲဒီလိုမဟုတ်ဘူး၊ ရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ
ကျေးဇူးပြုကြတယ်၊ မရှိတဲ့အခိုက်မှာ ကျေးဇူး မပြုကြဘူး။
.
၂၄-ပစ္စည်းကို ချုံ့လိုက်ရင်
▬▬▬▬▬▬▬▬▬
ဒီတော့
၂၄-ပစ္စည်းကို ခြုံငုံပြီးတော့ ပြောကြမယ်ဆိုရင် အားလုံးလောက် နီးပါး ၂၄-ပစ္စည်းဟာ အတ္ထိနဲ့
နတ္ထိ ဒီနှစ်ခုထဲမှာ ဝင်သွားနိုင်ပါတယ်၊ အဘိဓမ္မတ္ထ- သင်္ဂဟကျမ်းကတော့ “အာရမ္မဏူပနိဿယ
ကမ္ပတ္ထိပစ္စယေသု စ သဗ္ဗေပိ ပစ္စယာ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ” လို့ ဆိုပြီးတော့ အာရမ္မဏ ဥပနိဿယ
ကမ္မ အတ္ထိ တဲ့၊ ၂၄-ပစ္စည်းကို အကျဉ်းချုံးလိုက်ရင် ဒီပစ္စည်း ၄-ခုထဲ သက်ဆိုင်ရာတွေ
ဝင်သွား နိုင်ပါတယ်၊ ၂၄-ပစ္စည်းကို အကျဉ်းချုံးလိုက်လို့ရှိရင် ၄-ပစ္စည်းလို့ ဒီလိုပြောတာ၊
အာရမ္မဏပစ္စည်းရယ် ဥပနိဿယပစ္စည်းရယ် ကမ္မပစ္စည်းရယ် အတ္ထိပစ္စည်းရယ်၊ ၂၄-ပစ္စည်းဟာ
ဟောဒီ ၄-ပစ္စည်းထဲမှာ ထိုက်သလိုဝင်သွားတယ်တဲ့၊ သမောဓာန ဆိုတာ အားလုံးဆုံမိသွားတယ်၊
အားလုံးပေါင်းဆုံသွားကြတယ်ပေါ့၊ အဲဒီလိုဆိုတယ်။
သို့သော်
ဒီ့ထက်ချုံးလို့ ရဦးမလား? စာပေကျမ်းဂန်မှာတော့ ဖော်ပြမထား ဘူး၊ ကျမ်းဂန်မှာ ဆိုမထားပေမယ့်လို့
လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် “အတ္ထိ၊ နတ္ထိ” ဒီနှစ်မျိုးခွဲလိုက်လို့ရှိရင် အတ္ထိအုပ်စုက တစ်စု,
နတ္ထိအုပ်စုက တစ်စု၊ ဒီနှစ်စုထဲမှာ ပစ္စည်းတွေ အားလုံးလောက်နီးနီး ဝင်သွားတယ်၊ မဝင်တဲ့ပစ္စည်း
မရှိသလောက်ပဲ၊ ၂၄-ပစ္စည်းဟာ ရှိခိုက်ကျေးဇူးပြုတာနဲ့ မရှိတော့မှ ကျေးဇူးပြုတာတဲ့၊ အဲဒီလို
၂၄- ပစ္စည်းကို အချိန်အခါနဲ့ ပိုင်းခြားပြီးတော့ ပြောလိုက်မယ်ဆိုရင် အတ္ထိနဲ့ နတ္ထိ၊
ဒီနှစ်ခုပဲ။
အတ္ထိ
နတ္ထိဆိုတဲ့ ဒီစကားလုံးနှစ်ခုဟာ ရံဖန်ရံခါ သာမန်ရှိတာနဲ့ မရှိတာ ဒီနှစ်ခုကို ရည်ညွှန်းပြီးတော့
ပြောတာ၊ အဲဒီလို ရှိတာနဲ့ မရှိတာကို ရည်ညွှန်းပြောတဲ့ စကား ဖြစ်ပေမယ့်လို့ တချို့ နေရာကျတော့
အတ္ထိဆိုတာ ထာဝရ ရှိနေတဲ့အရှိကို ပြောတာ၊ နတ္ထိ ဆိုတာ ထာဝရမရှိတာကိုပြောတာ ဖြစ်တယ်၊
အတွေးအခေါ် philosophy နဲ့ ပတ်သက်လာရင် အတ္ထိဆိုတာက သဿတဝါဒကို ရည်ညွှန်းတယ်, နတ္ထိဆိုတာက
ဥစ္ဆေဒဝါဒကို ရည်ညွှန်းတယ်။
၂၄-ပစ္စည်းထဲမှာ
အတ္ထိပစ္စည်း နတ္ထိပစ္စည်းဆိုတာကျတော့ အဲဒီ အတွေး အခေါ် အယူဝါဒဆိုင်ရာကို ရည်ညွှန်းတာ
မဟုတ်ဘူး၊ သဘာဝတရားသည် မိမိ ဖြစ်နေခိုက် ရှိနေခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုရင် အတ္ထိပစ္စည်း၊
မိမိမရှိတော့မှ, ပျောက်ကွယ်သွားမှ ကျေးဇူးပြုလို့ရှိရင် နတ္ထိပစ္စည်း၊ ဒီလိုဆိုလိုတာ။
.
အတ္ထိပစ္စည်း ၅-မျိုး
▬▬▬▬▬▬▬
အတ္ထိပစ္စည်းနဲ့
သက်ဆိုင်တဲ့ပစ္စည်းက ၅-မျိုး ရှိတယ်၊ ၅-ပစ္စည်းဆိုတာ ဘာတွေလဲဆိုလို့ရှိရင် -
(၁) သဟဇာတအတ္ထိ၊
အတူတကွဖြစ်ပြီးတော့ ရှိနေတဲ့အရာ၊ အကြောင်းတရားနဲ့ အကျိုးတရားသည် ပြိုင်တူဖြစ်လာတာ၊
born together အတူတကွမွေးဖွားပြီးတော့ ရှိနေကြတာ သဟဇာတ၊ ဒါကို သဟဇာတအတ္ထိလို့ ခေါ်တယ်။
နောက်တစ်ခုက
(၂) ပုရေဇာတအတ္ထိ၊ ပုရေဇာတဆိုတာ အကြောင်းတရား က ကြိုတင်ဖြစ်နှင့်မယ်၊ ပြီးတော့မှ အကျိုးတရားလာတယ်၊
သို့သော် နှစ်ခုစလုံး ရှိနေခိုက်ဖြစ်တယ်၊ အဲဒါက ပုရေဇာတအတ္ထိ၊ born earlier.
နောက်တစ်ခုက
(၃) ပစ္ဆာဇာတအတ္ထိ၊ အကြောင်းတရားက နောက်မှ ဖြစ်လာပြီးတော့ အကျိုးတရားတွေက အရင်ဖြစ်နှင့်နေတယ်၊
နှစ်ခုစလုံး ထင်ရှား ရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတယ်၊ ဒါကျတော့ ပစ္ဆာဇာတအတ္ထိလို့
ခေါ်တယ်။
နောက်တစ်ခုက
(၄) အာဟာရအတ္ထိ၊ ကာဗဋီကာရအာဟာရလို့ ဆိုတဲ့ အစာ အာဟာရနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဩဇာရုပ်ကလည်း အာဟာရသတ္တိတင်မကဘူး
ရှိနေခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် အာဟာရအတ္ထိလို့ ခေါ်တယ်။
နောက်
(၅) က ဣန္ဒြိယပစ္စည်းနဲ့ ပတ်သက်တယ်၊ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းဆိုတဲ့ နေရာမှာ အကုန်လုံးကို မဆိုလိုဘူး၊
ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ - ကမ္မဇရုပ်တွေရဲ့ အသက်လို့ ပြောနိုင်တဲ့, ကမ္မဇရုပ်တွေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တဲ့
သဘာဝတရားတစ်ခုကို ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ (ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြိယ)လို့ခေါ်တယ်၊ အဲဒီ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေဆိုတဲ့ပစ္စည်းကလည်း
ဣန္ဒြေဖြစ်တဲ့ အပြင် ရုပ်ဇီဝိတ ထင်ရှားရှိခိုက်မှာ အတူတကွဖြစ်တဲ့ ကမ္မဇရုပ်တွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတယ်၊
ဒါကြောင့်မို့ ရှိခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုလို့ ဣန္ဒြိယ အတ္ထိလို့ ခေါ်တယ်။
ဒီလို
အတ္ထိပစ္စည်းက ငါးမျိုးရှိတယ်လို့ အမျိုးအစားအားဖြင့် ဒီလိုခွဲတယ်၊ အဲဒီလို ငါးမျိုးရှိပေမယ့်လို့
ပစ္စယနိဒ္ဒေသမှာ သဟဇာတအတ္ထိနဲ့ ပုရေဇာတအတ္ထိ၊ ဒီနှစ်မျိုးကိုပဲ ဟောတယ်၊ ပစ္ဆာဇာတအတ္ထိ၊
အာဟာရအတ္ထိ၊ ဣန္ဒြိယအတ္ထိတို့ကို မဟောဘူးတဲ့။
ဘာဖြစ်လို့
မဟောသလဲဆိုရင် .. မြတ်စွာဘုရားက . ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီးကို အခြေခံ ကျကျ အကျဉ်းအားဖြင့်
ရှင်းလင်းပြတာ ဖြစ်သောကြောင့် အပြည့်အစုံ မဟောသေး တာနော်၊ စစချင်း အကျယ်ကြီး ဟောလို့ရှိရင်
နာရတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေ မှတ်သားဖို့ ခက်မှာစိုးလို့နော်၊ ဒါကြောင့်မို့ ပစ္စယနိဒ္ဒေသဆိုတာ
မကျဉ်းမကျယ် အလယ်အလတ် ပစ္စည်းတွေရဲ့အဓိပ္ပါယ်ကို ခြုံမိငုံမိရုံ သရုပ်သကန်တွေကို သဘော
ပေါက်ရုံဆိုပြီးတော့ မြတ်စွာဘုရားကဟောတာ၊ အဲဒါကြောင့် တချို့ အချက်တွေ ချန်ထားလိုက်တယ်။
ပဥှာဝါရရောက်တဲ့အခါကျတော့
ဒီငါးမျိုးလုံးကို ဟောတယ်၊ သဟဇာတ အတ္ထိကိုလည်း ဟောတယ်၊ ပုရေဇာတအတ္ထိကိုလည်း ဟောတယ်၊
ပစ္ဆာဇာတအတ္ထိ ကိုလည်း ဟောတယ်၊ အာဟာရအတ္ထိကိုလည်း ဟောတယ်၊ ဣန္ဒြိယအတ္ထိကိုလည်း ဟောတယ်၊
ဒီငါးမျိုးကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံဟောတယ်၊ ဒါကြောင့်မို့လို့ အတ္ထိပစ္စည်း ငါးမျိုး ရှိတယ်လို့
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းက ပြောတာ။
.
အတ္ထိပစ္စည်း ၇-ပိုင်း
▬▬▬▬▬▬▬
ကဲ ကောင်းပြီ
- ဒီအတ္ထိပစ္စည်းကို အပိုင်း ၇-ပိုင်း ခွဲပြီးတော့ မှတ်ရမယ်၊ တကယ်ကတော့ အတ္ထိပစ္စည်းက
အသစ်မဟုတ်တော့ဘူး၊ ဘုန်းကြီးတို့ အစက ဟောလာခဲ့တဲ့ သဟဇာတတို့ ပုရေဇာတတို့ ပစ္ဆာဇာတတို့
အာဟာရတို့ ဣန္ဒြိယ တို့ဆိုတာ ဒါတွေ နာပြီးလို့ရှိရင် အတ္ထိပစ္စည်းဆိုတာက အသစ်မလာတော့ဘူး၊
သို့သော်လည်း ဟောလာတဲ့ရက်တွေက ကြာနေပြီဆိုတော့ မေ့ကောင်းမေ့နေကြ လိမ့်မယ်၊ ဒါကြောင့်မို့
ဒီကနေ့ အတ္ထိပစ္စည်းနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ထပ်ပြီး ဟောပေးမယ်။
ပစ္စယနိဒ္ဒေသမှာ
မှတ်လို့လွယ်အောင် အပိုင်း ၇-ပိုင်းတဲ့၊
အပိုင်း
၁-က နာမ်ခန္ဓာ ၄-ပါး၊
အပိုင်း၂-က
မဟာဘုတ်၊
အပိုင်း
၃-က နာမ်ရုပ်၊
အပိုင်း
၄-က စိတ်စေတသိက်၊
အပိုင်း
၅-က မဟာဘုတ်နဲ့ ဥပါဒါရုပ်၊
အပိုင်း
၆-က အာယတန၊
အပိုင်း
၇-က ဝတ္ထုရုပ်
လို့
အပိုင်း ၇-ပိုင်းနဲ့ ဒီပါဠိတော်ကို မှတ်လို့ ရတယ်ပေါ့၊ အဲဒီ အစဉ်အတိုင်း ပြောရအောင်၊
ပထမဆုံးစလိုက်တာ ဘာနဲ့ စတုန်း။
“စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”
သဟဇာတနဲ့
ဆိုင်တယ်၊ “စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော” လို့ ဆိုလိုက်သဖြင့် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏလို့ဆိုတဲ့
နာမ်ခန္ဓာ ၄-ပါး၊ အကျဉ်းအားဖြင့် ပြောမယ် - စိတ်နဲ့ စေတသိက်ဆိုတဲ့ နာမ်ခန္ဓာ ၄-ပါးသည်
အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ဒီလို ပြောတာ။
ဆိုပါစို့
- ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည် အကြောင်းဖြစ်တဲ့အလှည့်မှာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည် သူရှိခိုက် ကျန်တဲ့ သညာက္ခန္ဓာ
သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့ကို အထောက် အကူပြုတယ်၊ ကျန်တဲ့ခန္ဓာသုံးခုကလည်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို
အထောက်အကူပြုတယ်၊ ဘယ်နှစ်ခုပဲဖြစ်ဖြစ် ဘယ်တစ်ခုပဲဖြစ်ဖြစ်နော်၊ တစ်ခုနေရာက စက်လှည့်ပြီးတော့
ပြောမယ်ဆိုရင် အများကြီးပဲ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက သညာက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့ကို
အထောက်အကူပြုတယ်၊ နောက်တစ်ခါ သညာက္ခန္ဓာက ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့ကို
အထောက်အကူပြုတယ်၊ တစ်ခါ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့ကို
အထောက်အကူ ပြုတယ်၊ တစ်ဖန် ဝိညာဏက္ခန္ဓာက ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာတို့ကို
အထောက်အကူ ပြုတယ်၊ အဲဒါကို ပါဠိတော်ကျတော့ “ဧကော ခန္ဓာ တိဏ္ဏန္နံ ခန္ဓာနံ” ခန္ဓာတစ်ခုက
ကျန်တဲ့ခန္ဓာသုံးခုကို အထောက်အကူပြုတယ်တဲ့။
ဒါက အပြန်အလှန်ဆိုတဲ့
သဘောကို နားလည်အောင်လို့ ဟောတာနော်၊ ခန္ဓာ၂-ခု ဆိုလည်း ၂-ခုစီ လှည့်ပတ်ပြီးတော့ တွဲကြည့်၊
အဲဒီလိုတွဲပြီးတော့ ကြည့် လိုက် လို့ရှိရင် “ဒွေ ခန္ဓာ ဒွိန္နံ ခန္ဓာနံ” - ခန္ဓာ၂-ခုကလည်း
ခန္ဓာ၂-ခုကို အထောက်အကူပြုတယ်တဲ့၊ အထောက်အကူပြုတယ်ဆိုတာ အတူတကွဖြစ်နေတဲ့ အခိုက်မှာ
ယှဉ်တွဲပြီးတော့ ဖြစ်နေတဲ့အခိုက် ရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ အတ္ထိသတ္တိနဲ့ ကျေးဇူးပြုနေတာ။
ဆိုပါစို့
- ဘုန်းကြီးတို့တတွေရဲ့သန္တာန်မှာ လောဘစိတ်ဖြစ်တယ်ဆိုရင် လောဘဆိုတာ စေတသိက်ရဲ့နာမည်ပဲ၊
ထိုလောဘနဲ့ယှဉ်တွဲပြီးတော့ ဖြစ်တဲ့စိတ် ရှိတယ်၊ ထိုလောဘမှာ ယှဉ်တွဲပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့
အခြားစေတသိက်တွေရှိတယ်၊ အားလုံး ခြုံငုံပြီးတော့ ပြောမယ်ဆိုရင် လောဘမူစိတ် ၈-ခုမှာ
စေတသိက်၂၂-ခု ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အဲဒီစေတသိက်၂၂-ခုရယ် လောဘမူစိတ် ၈-ခုရယ် အဲဒီသဘာဝ တရားတွေဟာ
တစ်ခုသည် ကျန်တာကို, ကျန်တာတွေက တစ်ခုကို ရှိနေတဲ့အခိုက် အတ္ထိသတ္တိနဲ့ ကျေးဇူးပြုပါတယ်တဲ့၊
အပြန်အလှန် အထောက်အကူပြုထားတာ၊ သာမန်အားဖြင့် တော့ မသိနိုင်ဘူး၊ တစ်ခုတည်းလို့ပဲ ထင်ရတယ်၊
အဲဒီလို တစ်ခု တည်းလို့ ထင်နေရတဲ့အရာတွေဟာ တစ်ခုက အကြောင်း, တစ်ခုက အကျိုး အပြန်အလှန်
အထောက်အကူပြုနေကြတယ်၊ ရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ အထောက်အကူပြုသည့် အတွက် ကြောင့် အတ္ထိသတ္တိပါတဲ့၊
တစ်ခုချင်း တစ်ခုချင်း အသေးစိတ် လေ့လာ ကြည့်ပေါ့။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းမှာ
စိတ်ယှဉ် စေတသိက်ယှဉ်တွေကို လေ့လာရင် ဟောဒီအတ္ထိသတ္တိရဲ့သဘောတွေ ဒီထဲမှာ အကျုံးဝင်တယ်၊
ခြုံငုံပြောတာ၊ တစ်ခု ချင်း ပြောတာ မဟုတ်ဘူး၊ အားလုံးခြုံငုံပြောလို့ရှိရင် အသေးစိတ်ကို
နားလည် သွားတာပဲနော်၊ တစ်ခုချင်းပြောမယ်ဆိုရင် ... အကြာကြီး ပြောရလိမ့်မယ်နော်။ လောဘမူစိတ်
တစ်ခုချင်း ပြောမယ်ဆိုရင် - ပထမလောဘမူစိတ်မှာ စေတသိက်က ၁၉-ခု ယှဉ်မယ်၊ တစ်ခုချင်း ပြောလိုက်၊
လောဘမူစိတ်က တစ်ခု၊ စေတသိက်က ၁၉-ခု၊ ပေါင်းလိုက်ရင် ၂ဝ-ခု ရှိတယ်၊ အဲဒီ ၂၀-ဟာ တစ်ခုက
ပစ္စည်းဆိုရင် ကျန်တဲ့ ၁၉-ခုက ပစ္စယုပ္ပန်၊ ဒီလိုကျေးဇူးပြုနေတယ်၊ အဲဒီထဲမှာ သာမန်ပြောလိုက်
ဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုဆိုတဲ့နေရာမှာ လောဘမူစိတ် ဖြစ်ချင်လည်း ဖြစ်မယ်၊ ဖဿ ဖြစ်ချင်လည်း
ဖြစ်မယ်၊ ဝေဒနာ ဖြစ်ချင်လည်း ဖြစ်မယ်၊ ဟော စေတသိက်တွေ တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ တွက်လိုက်မယ်ဆိုရင်
စေတသိက်တွေ အခု ၂၀- ဖြစ်သွား နိုင်တာပေါ့၊ တစ်ခုချင်း ချရေးပြီးတော့ ပြောမယ်ဆိုလို့ရှိရင်
စာမျက်နှာပေါင်း မြောက်မြားစွာ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်ပေါ့၊ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ ခြုံငုံပြီးတော့
ပြောလိုက်တာ၊ နာမ် ခန္ဓာ ၄-ပါးဟာ အပြန်အလှန်ရှိနေခိုက်မှာ အတ္ထိသတ္တိနဲ့ ကျေးဇူးပြုနေ
ကြပါတယ်လို့ ဒီလိုပြောလိုတာပါ၊ ဒါက အပိုင်း(၁)။
နောက်
အပိုင်း(၂)က ဘာတုန်းဆိုလို့ရှိရင် -
“စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”။
မဟာဘုတ်
၄-ပါးဆိုတာလည်း အပြန်အလှန်မှီတည်ပြီးတော့ နေကြတာ၊ ပထဝီရှိလို့ အာပေါကလည်း မှီရာ ရနေတာ၊
အာပေါရှိလို့ ပထဝီက စုစည်းလို့ ဖြစ်နေတာနော်၊ ဟိုတစ်နေ့က ပြောထားသလိုပဲ ပန်းပွင့်ကလေးတစ်ပွင့်ကို
ကြည့် လိုက်၊ အာပေါ မပါဘူးဆိုလို့ရှိရင် ဒီပန်းပွင့်လေးဟာ ဒီလိုပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်နေမှာ
မဟုတ်ဘူး၊ အာပေါက စုစည်းထားသည့်အတွက်ကြောင့် ဒီပုံသဏ္ဌာန်လေး ပေါ်နေတာ၊ အတုံးအခဲတည်ရာ
လေး ဖြစ်နေတာက ပထဝီပဲ၊ စုစည်းပေးတာက အာပေါ၊ ဒါကို ရင့်ကျက်သွားအောင် အပူငွေ့ပေးနေတာ၊
တဖြည်းဖြည်းရင့်ကျက်လာတာက တေဇော၊ ဒီပုံသဏ္ဌာန်ကို တခြားပုံသဏ္ဌာန်နဲ့ ရောစပ်မသွားအောင်
တွန်းကန်ထား တာ ကန့်သတ်ထားတာက ဝါယောလို့ ဟောဒီ ၄-ခုဟာ တစ်ခုဖယ်လိုက်လို့ရှိရင် ကျန်တာတွေက
ရပ်တည်လို့ မရတော့ဘူး၊ ဒါကြောင့် indivisible ခွဲခြားလို့ မရဘူး လို့ပြောတာ၊ အဲဒါကြောင့်
မဟာဘုတ်၄-ပါးသည် အပြန်အလှန် အထောက်အကူ ပြုနေတယ်တဲ့။
မဟာဘုတ်တစ်ခုက
မဟာဘုတ်သုံးခုကို၊ မဟာဘုတ်သုံးခုက မဟာဘုတ် တစ်ခုလို့ အပြန်အလှန်ပေါ့၊ ဒီလိုအပြန်အလှန်
အထောက်အကူပြုပြီးတော့ နေတာ၊ ထင်ရှားရှိနေခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုကြတာ၊ ထင်ရှားရှိခိုက်တင်မကဘူး
သူတို့က born together အတူတကွ မွေးဖွားလာကြတာ ဖြစ်တယ်၊ ဒါကြောင့်မို့လို့ သဟဇာတ အတ္ထိတဲ့၊
ခုနက နာမ်ခန္ဓာ ၄-ပါးလည်း သဟဇာတအတ္ထိပဲ၊ မဟာဘုတ် ၄-ပါး အပြန်အလှန်အထောက်အကူပြုနေတာ,
ကျေးဇူးပြုနေတာလည်း သဟဇာတအတ္ထိပဲ။
.
နောက်
အပိုင်း(၃)က ဘာလဲဆိုတော့
“သြက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”။
သြက္ကန္တိက္ခဏ
လို့ ဆိုတာ ဘာပြောတာတုန်း၊ Colloquial language လို့ ဆိုတဲ့ အရပ်သုံးစကားနဲ့ မြတ်စွာဘုရားက
ဟောလိုက်တာ၊ သြက္ကန္တိ ဆိုတာ “ဝင်ရောက်လာတာ”၊ ဘဝတစ်ခုအတွင်းထဲ ဝင်ရောက်လာတာ၊ တစ်နည်းအားဖြင့်
ပြောမယ်ဆိုရင် အမိဝမ်းထဲကို ဝင်ရောက်လာတာ၊ ဩက္ကန္တိက္ခဏဆိုတာ သန္ဓေ တည်တဲ့ အခိုက်ကလေးကို
ပြောတာ၊ သုံးထားတဲ့စကားလုံး သြက္ကက္ခဏ ဆိုတာက “ဝင်လာတဲ့ခဏ” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ပဲ။
ပဋိသန္ဓေနေတာကို
ဝင်လာတယ်ဆိုရင် သေတာကျတော့ .. ဘယ်လို ပြောမလဲ၊ ထွက်သွားတာပေါ့၊ ဟုတ်ရဲ့လား၊ သေသွားတာကျတော့
ထွက်သွားတာ ပေါ့၊ ဒါက Colloquial language နဲ့ ပြောတာ၊ ဘယ်သူကမှလည်း ဝင်မလာဘူး ဘယ်သူကမှလည်း
ထွက်သွားတာ မဟုတ်ဘူး၊ ထွက်သွားတဲ့အရာဆိုတာလည်း မရှိဘူး၊ ဝင်လာတဲ့အရာလည်း မရှိဘူး၊ သို့သော်
ဒီဘက်ကအကြောင်းကြောင့် ဟိုဘက်မှာ အကျိုးတစ်ခုပေါ်တဲ့သဘောပဲ၊ သို့သော် အရပ်စကားနားလည်အောင်
ပြောရတာ၊ သြက္ကန္တိက္ခဏေ ဝင်လာတဲ့ခဏတဲ့။ သန္ဓေတည်တဲ့ခဏလေးလို့ ဒီလို ပြောတာနော်။
အရပ်စကားအနေနဲ့
ပြောလို့ရတာပေါ့၊ လူဝင်စားဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြ တာပဲ၊ “လူဝင်စား” ဆိုတာ တကယ် လူက ဝင်လာတာမှမဟုတ်တာ၊
သူနဲ့ ဆက်စပ် နေတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ပဲယူရမယ်၊ တကယ်ဝင်စားတာ မဟုတ်ဘူး၊ တကယ် ဝင်ရောက်လာတာ
မဟုတ်ဘူး၊ သို့သော် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းထဲမှာ သူ ရောက်လာ သည့်အတွက်ကြောင့် အရပ်စကားအနေနဲ့ပြောရင်
ဝင်လာတယ်၊ ဝင်စားလာတယ်၊ အဲဒီလို အရှိအပေါ်မှာ အထင်အမြင်နဲ့ ပြောတဲ့စကားတွေကို အမှန်လို့
ယူဆ လိုက်လို့ရှိရင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်သွားနိုင်တယ်။
လူဝင်စားကို
reincarnation လို့ ခေါ်တယ်၊ reincarnation ဆိုတာ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း၊ သေသွားတဲ့လူတစ်ယောက်က
မိခင်တစ်ဦးရဲ့ဝမ်းထဲမှာ ပြန်လည်မွေးဖွားတယ်လို့ ယုံကြည်တာ၊ ဗုဒ္ဓရဲ့တရားတော်အရ ဒီတစ်ဘဝကနေ
နောက်ဘဝကူးသွားတာ တစ်ခုမှမရှိဘူး၊ ဒီဘဝက နောက်ဘဝပါသွားတာ တစ်ခုမှ မရှိဘူး။
ဒီဘဝက
နောက်ဘဝ မပြောနဲ့, ဒီဘဝမှာ ဖြစ်နေတဲ့စိတ်တွေတောင်မှ နောက်ထပ် ထပ်ပြီး ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး၊
အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တာသာ ရှိတယ်နော်၊ စကားပြောလိုက်တဲ့အသံလေးတွေပဲကြည့်ဦး
- ပေါ်ပြီးတော့ ပျောက်သွားတယ်၊ ပျောက်သွားတဲ့အသံ ထပ်ပေါ်လာတာ ဟုတ်ရဲ့လား၊ နောက်ထပ်ဖြစ်
တာလား? နောက်ထပ်ဖြစ်လာတာ၊ ပျောက်သွားတဲ့ အသံလေးက ပြန်ပေါ်လာတာ မဟုတ်ဘူးနော်။
မီးခြစ်ကလေးကို
ခြစ်ကြည့်လိုက်၊ ခြစ်ကြည့်လိုက်လို့ မီးတောက်ကလေး တွေ့လိမ့်မယ်၊ အဲဒီမီးတောက်ကလေးကို
ငြိမ်းလိုက်၊ ဒုတိယအကြိမ် ထပ်ခြစ် ကြည့်လိုက်၊ မီးတောက်ကလေးပေါ်လာလိမ့်မယ်၊ အဲဒီ မီးတောက်ကလေးသည်
ပထမမီးတောက်ကလေး ဝင်စားတာလား? မဟုတ်ဘူး၊ အကြောင်းအနေနဲ့ ဆက်စပ်တာလောက်ပဲ ရှိတယ်လို့
ဒီလိုပြောတာနော်၊ အဲဒီသဘောတွေကို မြတ်စွာ ဘုရား ဟောတဲ့တရားတော်အရ နားလည်ရမယ်။
သို့သော်
လူတစ်ယောက်မှာတော့ လိုင်းတစ်လိုင်းတော့ ရှိတာပေါ့၊ သူနဲ့ ပတ်သက်တဲ့လိုင်း၊ အဲဒီလိုင်းက
ဘာလဲဆိုရင် mental process စိတ္တဝီထိ စိတ် ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုက ပြတ်သွားတယ်လို့ မရှိဘူး၊
ရှေ့စိတ်ကဖြစ်ပြီး နောက်စိတ်ကို သတ္တိတွေပေးထားခဲ့တယ်၊ energy တွေ ပေးထားခဲ့တယ်၊ ဒါကြောင့်မို့
ရှေ့စိတ်က လုပ်သွားတာ နောက်စိတ်က အမွေခံရစ်တယ်၊ မကောင်းတာတွေ လုပ်သွားလို့ရှိရင် မကောင်းတဲ့အကျိုးက
နောက်စိတ်က အမွေခံသွားရတယ်၊ ကောင်းတာတွေ လုပ်လို့ ရှိရင်လည်း နောက်စိတ်တွေက အမွေခံသွားရတယ်၊
နောက်စိတ်ဆိုတာကနော် ဒီဘဝတင် မကဘူး, နောင်ဘဝတွေမှာလည်း ဒီအတိုင်း အမွေခံသွားကြရတယ်နော်၊
အဲဒါကြောင့်မို့ လူတွေက ပြောတာပေါ့နော်၊ “ဝါသနာ ပါလာတယ်” လို့၊ ရှေ့က လုပ်သွားရင် နောက်က
ဆက်လက်ပြီး အမွေခံလိုက်တာပဲ၊ လူတွေလည်း အဲဒီလိုပဲ အမွေခံနေကြတာပဲ မဟုတ်လား၊ ရှေ့ကလူက
ရှာသွားတဲ့ပစ္စည်း နောက်လူက အမွေမခံဘူးလား၊ ခံတာပဲ။ ဆွေမျိုး မိဘတွေ ကြည့်လိုက်လို့ရှိရင်
ရှေ့ကလူ ရှာသွားတာ နောက်လူက အမွေခံတာပဲနော်။
အဲဒီသဘောလိုပဲ
လူ့ရဲ့သန္တာန်မှာဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေဟာလည်းပဲ ရှေ့စိတ်က လုပ်သွားတာကို နောက်စိတ်က အမွေခံလိုက်ရတာပဲ၊
အဲဒီလို အမွေခံသွားတဲ့ သဘောသာ ရှိတယ်၊ ရှေ့စိတ်က နောက်စိတ် ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုတာကို
မှတ်ရမှာပေါ့။
ဒီစကားလုံးအနေနဲ့တော့
- သြက္ကန္တက္ခဏေ မိခင်ဝမ်းထဲမှာ ဝင်ရောက်တဲ့ ခဏဆိုတာ သန္ဓေတည်တဲ့ ခဏလေးကို ပြောတာ၊
“အဲဒီသန္ဓေတည်တဲ့ ခဏမှာ” တဲ့, “နာမ်နဲ့ ရုပ်ဟာ အပြန်အလှန် အတ္ထိသတ္တိနဲ့ ကျေးဇူးပြုပါတယ်”
တဲ့၊ အဲဒါ ဘာပြောတာ တုန်းဆိုရင် ကလလရေကြည် သန္ဓေတည်တဲ့အချိန်လေးမှာ ဟဒယ ဝတ္ထုရုပ်ဆိုတာ
ပါလာတယ်၊ ဝတ္ထုဒသကကလာပ် ပါလာတယ်၊ အဲဒီ ဟဒယ ဝတ္ထုရုပ်သည် သန္ဓေစိတ်ရဲ့ မှီရာဝတ္ထုရုပ်အဖြစ်
ဆောင်ရွက်ပေးတယ်နော်၊ သန္ဓေစိတ်နဲ့ အဲဒီဟဒယ ဝတ္ထုရုပ်တို့သည် သဟဇာတ ပြိုင်တူဖြစ်လာကြတာ။
ဘဝတစ်ခုမှာ
အစပြုလာတာ ဘယ်သူက အရင်ဖြစ်လာတယ်၊ ဘယ်သူက နောက်ဖြစ်တယ်လို့ မရှိဘူး၊ ကံက ဖန်တီးပေးလိုက်တာ၊
အစုံလိုက် ဖန်တီးပေးလိုက် တာ၊ ရုပ်နဲ့ နာမ် အတွဲလိုက် ဖန်တီးပေးလိုက်တာ၊ တစ်ပြိုင်နက်
ထုတ်လုပ်လိုက်တာ၊ အဲဒီလိုထုတ်လုပ်လိုက်တဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်နှစ်ခုမှာ သန္ဓေစိတ်က ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို
အမှီပြုတယ်၊ ဟဒယဝတ္ထုက သန္ဓေစိတ်ကို အားပြုတယ်၊ အပြန်အလှန်သဘောပဲ၊ သူတို့နှစ်ခုသည်
ရှိနေတဲ့အခိုက်ကလေးမှာ ထိုကဲ့သို့ အပြန်အလှန်ကျေးဇူးပြုကြလို့ အတ္ထိပစ္စယောလို့ ဒီလို
ပြောတာ။
ဒီတော့
ရုပ်နဲ့နာမ်က born together ကျေးဇူးပြုတယ်ဆိုတာ အဲဒီ သြက္ကန္တက္ခဏ လို့ဆိုတဲ့ ပဋိသန္ဓေအခါပဲ
ရှိတယ်၊ ကျန်တဲ့အချိန်မှာတော့ born together မဟုတ်တော့ဘူး၊ ဒီအချိန်ကလေးတစ်ခုပဲ
born together ဖြစ်တော့ အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုတယ်တဲ့၊ ဒါကြောင့် အဲဒီ ဩက္ကန္တိက္ခဏေဆိုတဲ့
စကားလုံး လေးသုံးတာ၊ ဒါက တတိယအပိုင်း။
နောက်တစ်ခါ
စတုတ္ထအပိုင်းကျတော့ ဘာတုန်း၊
“စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”
စိတ်စေတသိက်တရားတွေက
စိတ္တဇရုပ်တွေကို ထုတ်လုပ်တယ်တဲ့၊ ဒီနေရာမှာ ရုပ်ကို မထုတ်လုပ်တဲ့စိတ်တွေ ရှိတယ်၊ ရုပ်ကိုထုတ်လုပ်တဲ့စိတ်
ရှိတယ်၊ အဲဒီရုပ်ကို ထုတ်လုပ်တဲ့စိတ်တွေဟာ စိတ်ဖြစ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် သူ့ ရဲ့ဥပါဒ်ခဏမှာ
သူလည်းဖြစ်, ရုပ်ကိုလည်း ဖြစ်စေတယ်၊ ဒီလိုရော ဖြစ်နိုင်တာ ရှိလားဆိုတော့ ရှိတာပေါ့။
ဖယောင်းတိုင်မီး
ထွန်းလိုက်တဲ့အခါမှာကြည့်လေ - မီးတောက်ကလေး ပေါ်လာတာနဲ့ အလင်းရောင် တစ်ခါတည်း မဖြစ်ဘူးလား၊
အလင်းရောင်ကို တစ်ခါတည်း မွေးဖွားပေးလိုက်တာ၊ တစ်ပြိုင်နက်ပဲ၊ မီးတောက်ကလေးက အရင် လာတယ်၊
အလင်းရောင်ကနောက်မှရောက်တယ်လို့ ဒီလိုမဟုတ်ဘူး၊ တစ်ပြိုင်နက် ဖြစ်တာ။
ထို့အတူပဲ
စိတ်က ပေါ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် စိတ္တဇရုပ်ကို ထုတ်လုပ် ပြီးသားပဲ၊ သူ့ရဲ့အကျိုးတရားက
တစ်ခါတည်းပါသွားတာ၊ အဲဒါကို ပြောတာ - စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ-စိတ်စေတသိက်တရားတွေဟာ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ
ရူပါနံ- စိတ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရုပ်တွေကို၊ အတ္ထိပစ္စယေန - အတ္ထိပစ္စယသတ္တိဖြင့်၊ ပစ္စယော
- ကျေးဇူပြုပါတယ်တဲ့၊ သဟဇာတအတ္ထိပဲ၊ စိတ်စေတသိက်နဲ့ စိတ္တဇရုပ် တို့ဟာ အတူတကွဖြစ်ကြတယ်။
အတူတကွဖြစ်ခိုက်မှာ
- ကြည့် ဒီနေရာမှာ ခုနတုန်းက ပြောခဲ့တဲ့အတ္ထိ ပစ္စည်းကို အထောက်အကူပြုတဲ့ပစ္စည်း (ဥပတ္ထမ္ဘက)လို့
အဋ္ဌကထာကျမ်းတွေမှာ ဖွင့်တယ်၊ အဲဒီစကားဟာ ယေဘုယျစကားလို့ မှတ်ရမယ်၊ စိတ်စေတသိက်က စိတ္တဇရုပ်ကို
ထုတ်တာဟာ producing cause ပဲ ဇနကသတ္တိပဲ၊ ဖြစ်စေခြင်းပဲ၊ ဒီနေရာမှာ ဇနကသတ္တိလို့ မှတ်ရမယ်။
နောက်တစ်ခု
အပိုင်း(၅)က ဘာလဲလို့ဆိုလို့ရှိရင် -
“မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”။
မဟာဘုတ်တွေက
ဥပါဒ်ရုပ်တွေကို အထောက်အကူပြုတယ်ဆိုတဲ့နေရာမှာ ထင်ရှားရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုကြတယ်တဲ့၊
မဟာဘုတ် ၄-ပါး ပေါ်လာ တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ထိုမဟာဘုတ် ၄-ပါးကို မှီပြီးနေတဲ့ ဥပါဒါရုပ်တွေ
မဖြစ်ပေဘူးလား၊ ဖြစ်လာတယ်၊ ဒါကြောင့်မို့ မဟာဘုတ်က အကြောင်းတရား၊ ဥပါဒါရုပ်တွေက အကျိုးတရားတဲ့၊
မဟာဘုတ်တွေ ရှိနေခိုက်မှာ ဥပါဒါရုပ်တွေကို ထုတ်လုပ် တာ ဖြစ်သောကြောင့် မဟာဘုတ်တွေဟာ
သူတို့ဖြစ်လာလျှင် ဖြစ်လာချင်း ဥပါဒါ ရုပ်တွေကို ထုတ်လုပ်တာဖြစ်သောကြောင့် သဟဇာတ၊ အဲဒါလည်း
born together.
သူမွေးဖွားလိုက်တာနဲ့တစ်ပြိုင်နက်
ဥပါဒါရုပ်တွေက ပါပြီးသား၊ ဆိုပါစို့ - ပထဝီ တေဇော အာပေါ ဝါယောဆိုတဲ့ မဟာဘုတ်ရုပ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး
ပေါ် လိုက်တာနဲ့ ဝဏ္ဏဆိုတာ မပါဘူးလား၊ ဂန္ဓဆိုတဲ့ အနံ့လည်း မပါဘူးလား၊ ပါတယ်၊ ရသဆိုတဲ့
အရသာရော မပါဘူးလား၊ ပါတယ်၊ ဩဇာဆိုတဲ့ အဆီအနှစ်တွေလည်း ပါလာတယ်တဲ့၊ ဒီလို ဥပါဒါရုပ်တွေ
တစ်ခါတည်းပါလာလို့ “မဟာဘူတာ ဥပါဒါ– ရူပါနံ”လို့ ဒီလို ဟောတာ၊ ဒါ သဟဇာတဆိုင်ရာ အတ္ထိပစ္စည်းတွေကို
မြတ်စွာဘုရား က ဒီလိုဟောတာ၊ ဒီအပိုင်းလေးတွေကို သဟဇာတအတ္ထိလို့ ဒီလို မှတ်ရမယ်နော်၊
နာမ်ခန္ဓာ ၄-ပါးရယ်၊ မဟာဘုတ် ၄-ပါးရယ်၊ နာမ်ရုပ်ရယ်၊ စိတ်စေတသိက်ရယ်၊ မဟာဘုတ်နဲ့ ဥပါဒါရုပ်ရယ်
အပိုင်း ၅-ပိုင်း ပြီးသွားပြီ။
နောက်တစ်ခါ
အပိုင်း(၆)က ဘာလဲဆိုရင် အာယတန၊ အာယတနဆိုတာ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်း ၁၂-မျိုး ရှိတယ်၊ အဲဒီအာယတန
၁၂-မျိုးထဲက -
“စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန
ပစ္စယော” ။
စက္ခာယတနဆိုတာ
စက္ခုပသာဒရုပ် မျက်စိအကြည်ကို ပြောတာ၊ အဲဒီ မျက်စိအကြည်ဆိုတဲ့ စက္ခုပသာဒရုပ်ဟာ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်ရဲ့မှီရာအနေနဲ့
ကျေးဇူး ပြုပါတယ်တဲ့၊ စက္ခာယတနက စိတ်ရဲ့မှီရာအနေနဲ့ ကျေးဇူးပြုတယ်၊ စက္ခုဝိညာဏ် စိတ်က
စက္ခာယတနလို့ ခေါ်တဲ့ စက္ခုပသာဒရုပ်ကို မှီပြီးတော့ ဖြစ်ရတယ်၊ ဆိုပါစို့ စက္ခုပသာဒရုပ်
ပျက်သွားပြီဆိုရင် ဒီဘဝမှာ ဘယ်တော့မှ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် မဖြစ်တော့ဘူး၊ မျက်စိကန်းနေတဲ့သူ
မြင်ပြီးသိတဲ့စိတ် ဖြစ်ပါ့မလား၊ မဖြစ်ဘူး၊ သူမြင်မှ မမြင်ရတော့တာ၊ မမြင်ရတော့ဘူးဆိုတော့
မြင်သိစိတ် မဖြစ်ဘူး။
နားကန်းသွားလို့ရှိရင်
ကြားသိစိတ် မဖြစ်ဘူး၊ နှာခေါင်းက အနံ့မရတော့လို့ ရှိရင် နံသိစိတ်မဖြစ်ဘူး၊ လျှာက အရသာ
မရတော့ဘူးဆိုရင် လျက်သိစိတ် မဖြစ်ဘူး၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမှာ ဒီ sense တွေ ပျောက်သွားပြီဆိုလို့ရှိရင်
ထိသိစိတ် မဖြစ် ဘူးဆိုတာ ဒီအတိုင်းပဲလေ။
မှီရာဝတ္ထုတွေကို
မှီပြီးတော့ ဒီစိတ်က ဖြစ်တယ်ဆိုတော့ ဒါဖြင့် ဒီ မှီရာဝတ္ထု ရုပ်တွေနဲ့ ဖြစ်လာတဲ့ စက္ခုဝိညာဏ်
သောတဝိညာဏ် ဃာနဝိညာဏ် ဇိဝှာဝိညာဏ် ကာယဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ ဒီစိတ်တွေက ပြိုင်တူဖြစ်လာကြတာလားဆိုတော့
မဟုတ်ဘူး တဲ့၊ ဒါကျတော့ မှီရာဝတ္ထုတွေက ပုရေဇာတ born earlier ကြိုတင်ပြီးတော့ ဖြစ်နေ
ကြတာ၊ ကြိုတင်ပြီးတော့ ဖြစ်နေတဲ့ စက္ခုပသာဒရုပ်ကို ဟောဒီစက္ခုဝိညာဏ်က မှီရတာပါတဲ့၊
ဒီအဓိပ္ပါယ်တွေကို မနေ့က ရှင်းပြောခဲ့ပြီးပြီနော်၊ ကြိုတင်ပြီးတော့ ဖြစ်နှင့်တာ ဖြစ်သောကြောင့်
ဒါကို ပုရေဇာတလို့ ခေါ်တယ်၊ ကြိုတင်ဖြစ်ပေမယ့်လို့ ရှိနေတုန်းမှာ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်ကို
အထောက်အကူပြုတာ၊ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် ပေါ်လာမှ သူက ကျေးဇူးပြုတာ၊ နှစ်ခုစလုံး ရှိနေခိုက်မှာ
ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် အတ္ထိသတ္တိလို့ ပြောတာ။
ကဲ ဒီနေရာမှာ
စဉ်းစားကြည့်၊ စက္ခုပသာဒရုပ်က စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်ကို ထုတ်လုပ်တာလားလို့ဆိုတော့ သူက ထုတ်လုပ်တာ
မဟုတ်ဘူး၊ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် ကို ဝိပါက်စိတ်လို့ မခေါ်ဘူးလား၊ ဝိပါက်စိတ်ဆိုတော့ သူ့
ရဲ့အကြောင်းတရားက ကံပဲ ဖြစ်မှာပေါ့၊ ကံရဲ့အကျိုးတရားကို ဝိပါကလို့ ခေါ်တာ၊ ဒီတော့ ထုတ်လုပ်သူက
ကံတရား၊ ဒါဖြင့် စက္ခုဝတ္ထုလို့ခေါ်တဲ့ စက္ခုပသာဒရုပ်တို့, ရူပါရုံတို့က အထောက် အကူတွေပေါ့၊
အထောက်အကူပြုလိုက်တာ၊ ဒီ၂-ခု ဆုံစည်းလိုက်တဲ့အခါ စက္ခု- ဝိညာဏ်စိတ်ပေါ်လာတယ်၊ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားက
ဒါ၊ သို့သော် ကံဆိုတဲ့ ထုတ်လုပ်တဲ့အကြောင်းတရား မပါဘဲနဲ့ ဒီဝိပါက်စိတ်က မဖြစ်နိုင်ဘူးတဲ့။
ဒါကြောင့်မို့
ဒီနေရာမှာ စက္ခုဝတ္ထုဆိုတဲ့ စက္ခုပသာဒရုပ်က စက္ခုဝိညာဏ် စိတ်မဖြစ်ခင် ကြိုတင်ပြီး ဖြစ်နှင့်နေတာ၊
ဖြစ်နှင့်ပြီးတဲ့အခါ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်ရဲ့ မှီရာအနေနဲ့ သူက ဆောင်ရွက်တာ၊ ဒါကြောင့်မို့
ပုရေဇာတလို့ ခေါ်တယ်၊ ရှိနေ ခိုက် ကျေးဇူးပြုတာဖြစ်သောကြောင့် ပုရေဇာတအတ္ထိတဲ့။
ဒါကို
နားလည်လို့ရှိရင်
“သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန
ပစ္စယော”
ဒါလည်း
နားလည်သွားပြီ၊
ထို့အတူပဲ
ဃာနာယတနံ ဇိဝှာယတနံ ကာယာယတနံ၊ ဟော ဒါတွေလည်း နားလည်သွားပြီ၊ ဒါက ဝတ္ထုရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ။
နောက်
အာရုံပိုင်းဆိုင်ရာကနေ ပြောလိုက်ဦးမယ်၊ အာရုံပိုင်းဆိုင်ရာက ပြောရင် ရူပါယတနံဆိုတာကျတော့
မျက်စိကမြင်တဲ့ အဆင်းအာရုံကို ပြောတာ၊ အဲဒီမျက်စိကမြင်ရတဲ့ အဆင်းအာရုံလေးဟာလည်းပဲ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်
ပေါ်ဖို့ရာ အတွက် အထောက်အကူပြုတဲ့ အကြောင်းတစ်ခုပဲတဲ့၊ အဲဒီအထောက်အကူပြုတဲ့ အကြောင်းကလည်းပဲ
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်မပေါ်ခင်က ကြိုတင်ဖြစ်နှင့်တာ ဖြစ်သော ကြောင့် ပုရေဇာတ၊ ကြိုတင်ပြီးတော့
ဖြစ်နှင့်နေတဲ့အရာက စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်ကို အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ဒီလိုဆိုလိုတယ်။
ဒီတော့
အာယတနအနေနဲ့ သွားရင် သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ၊ ဒါတွေက သောတဝိညာဏ်
ဃာနဝိညာဏ် ဇိဝှာဝိညာဏ် ကာယဝိညာဏ်တွေကို ကျေးဇူးပြုတယ်။
နောက်တစ်ခုက
အားလုံးကို ခြုံငုံပြောလိုက်တော့ - စက္ခုဝိညာဏ်ပြီးရင် ဘယ်သူလာ သလဲလို့ဆိုတော့ သမ္ပဋိစ္ဆိန်းလာတယ်
မဟုတ်လား၊ အဲဒီသမ္ပဋိစ္ဆိန်းကို ဒီနေရာမှာ မနောဓာတ်လို့ သုံးလိုက်တယ်၊ အဲဒါကြောင့်မို့လို့
-
“ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံ
သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”။
ဟော ဒီငါးခုလုံးနဲ့
သက်ဆိုင်တယ်၊ ရူပါရုံပဲလာလာ သဒ္ဒါရုံပဲလာလာ ဂန္ဓာရုံပဲလာလာ ရသာရုံပဲလာလာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံပဲ
လာလာ၊ သမ္ပဋိစ္ဆနဆိုတဲ့ ဒီစိတ် ဟာ ထိုအာရုံတွေကို အာရုံပြုပြီးတော့ ဖြစ်တယ်၊ အဲဒီအာရုံတွေက
ကြိုတင်ပြီး တော့ ဖြစ်ထားတဲ့အာရုံတွေ ဖြစ်လို့ born earlier ပုရေဇာတပစ္စည်းပဲ၊ ထင်ရှားရှိ
နေခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြု တာဖြစ်သောကြောင့် အတ္ထိပစ္စည်းလို့ ဒီလိုအာယတနတွေ နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့
အတ္ထိပစ္စည်းကို ပြောတာ၊ ဒါ ပုရေဇာတအတ္ထိကို ပြောတာ။
နောက်ဆုံးတစ်ခု
အပိုင်း(၇)က ဝတ္ထုတဲ့၊
“ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ
မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”။
ဒီနေရာမှာ
မြတ်စွာဘုရားက “ယံ ရူပံ” “တံ ရူပံ” ဆိုပြီးတော့ general စကားလုံးနဲ့ ဟောသွားတာ၊ နားလည်ရမှာကတော့
“ယံ ရူပံ” ဆိုတာ ဘယ်သူ့ကို ပြောတာတုန်းဆိုရင် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို ပြောတယ်လို့ ခုခေတ်တော့
ဒီလိုနားလည် ရမယ်၊ ဘာဖြစ်လို့တုန်းဆိုရင် စိတ်ရဲ့မှီရာ ဝတ္ထုရုပ်က ၆-ခုပဲ ရှိတယ်၊ စက္ခုဝတ္ထု
သောတဝတ္ထု ဃာနဝတ္ထု ဇိဝှာဝတ္ထု ကာယဝတ္ထု၊ အဲဒီဝတ္ထုရုပ် ၅-မျိုးကို စက္ခာယတနံ သောတာယတနံ
ဃာနာယတနံ ဇိဝှာယတနံ ကာယာယတနံလို့ ဟောပြီးသွားပြီ၊ ဟုတ်ရဲ့လား၊ ဝတ္ထုရုပ် ၅-ခုကို ဟောသွားပြီးပြီ၊
အခုနောက်ဆုံး “ယံ ရူပံ” လို့ မြတ်စွာဘုရားက ဟောတာဟာ ဒီကနေ့ခေတ်သုံးအနေနဲ့ ပြောမယ်ဆိုရင်
ဟဒယဝတ္ထုပေါ့၊
ဟဒယဝတ္ထုဆိုတာ
အဘိဓမ္မာကျမ်းဂန်တွေ ဖွင့်ဆိုချက်အရဆိုရင် မူရင်း ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်မှာ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်
မဟောဘူး၊ ဘာကြောင့် မဟောတာတုန်း ဆိုတာ သူ့ အကြောင်းနဲ့သူ ရှိတယ်ပေါ့၊ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်လို့
မဆိုပေမယ့်လို့ ပဋ္ဌာန်း ပါဠိတော်မှာကျတော့ “ယံ ရူပံ နိဿာယ” လို့ ဆိုပြီးတော့ အမည်မတပ်ဘဲ
“အကြင်ရုပ်” လို့ဆိုပြီး ဟောထားတာရှိတယ်၊ နိဿာယ လို့ ဆိုလိုက်သဖြင့် ဒါ ဝတ္ထုရုပ်တစ်မျိုးပဲ။
နောက်တချို့နေရာမှာကျတော့
“ဝတ္ထု၊ ခန္ဓာနံ၊ ခန္ဓာ ဝတ္ထုဿ” လို့ ဆိုပြီး တော့ အပြန်အလှန်ဖြစ်ပုံလေးကို ဝတ္ထုဆိုတဲ့
နာမည်နဲ့ ဟောထားတယ်၊ ဟဒယ ဆိုတဲ့စကားလုံးကို မသုံးဘူး၊ မြတ်စွာဘုရားက “ယံ ရူပံ” လို့
သုံးတယ်၊ “ဝတ္ထု”လို့ သုံးတယ်။
သို့သော်လည်းပဲ
ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသတို့လက်ထက် ရောက်တဲ့အခါ (အနှစ်-၁၀၀၀ ကျော် ကြာတဲ့အခါ) ယံ ရူပံ ဘယ်ရုပ်လဲ?
ဝတ္ထု ဆိုတာ ဘယ် ဟာလဲ? လို့ စဉ်းစားကြပုံရပါတယ်၊ စဉ်းစားပြီးတော့ location ကို ရှာကြတယ်၊
location ကို ရှာတဲ့အခါကျတော့ လောကလူတွေ ယုံကြည်နေကြတာ နှလုံးသားကို ယုံကြည်ကြတယ်၊
ချစ်တယ်မုန်းတယ်ဆိုလို့ရှိရင် နှလုံးသားမှာဖြစ်တယ်၊ ဝမ်းသာ တယ်ဆိုရင် ဘယ်က ဝမ်းသာတာတုန်း၊
နှလုံးသားထဲက ဝမ်းသာတယ်၊ ဟုတ်လား၊ သတင်းကောင်းကြားလိုက်ရင်လည်းပဲ ရင်ခုန်တယ် မဟုတ်လား၊
သတင်းဆိုး ကြားလိုက်ရင်လည်း ရင်ခုန်တာပဲ၊ ရင်ခုန်တယ်လို့ ပြောတာ၊ အဲဒီလို ထင်ရှားတဲ့
လက်တွေ့ အကြောင်းတရားတွေကို ကြည့်ပြီးတော့ ပိုထင်ရှားအောင်လို့ ဟဒယ ဆိုတဲ့စကားလုံးလေး
ထည့်လိုက်တာ၊ “ဟဒယရူပ” “ဟဒယဝတ္ထု” လို့ဆိုတဲ့ စကားလုံးက တွင်ကျယ်လာခဲ့တာပေါ့။
ရုပ်ရဲ့မှီရာ
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ဆိုတာ ဘယ်မှာလဲလို့ လိုက်ပြီး ရှာလိုက်တဲ့အခါ နှလုံးသားထဲမှာရှိတဲ့ သွေးကလေးထဲမှာ
တည်နေတယ်လို့ စာပေကျမ်းဂန်မှာ ဆိုတယ်၊ နှလုံးသားကို ဟဒယဝတ္ထုရုပ်လို့ ခေါ်တာ မဟုတ်ဘူး၊
နှလုံးသားထဲကသွေး ကိုလည်းပဲ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်လို့ ခေါ်တာ မဟုတ်ဘူး။
နှလုံးသားထဲမှာ
တစ်လက်ဖက်တစ်လက်ဆွံ့ခန့်ရှိတဲ့ (တစ်လက်ဖက် တစ်လက်ဆို့ ဆိုတဲ့ စကားလုံးက လက်ဖဝါးလေးကို
ဖြန့်လိုက်ပြီးရင် ပြန်တွန့်ပြီးတော့ ခုံးထားလိုက်၊ ခုံးပြီးလို့ရှိရင် အဲဒီထဲမှာ အရည်ထည့်လိုက်လို့ရှိရင်
ဆန့်လောက် တဲ့ပမာဏ၊ အဲဒါက တစ်လက်ဖက်တစ်လက်ဆို့ ခေါ်တယ်၊) နှလုံးသွေးထဲမှာ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်
တည်ရှိပါတယ်လို့ ပြောတာ၊ ဒီတော့ သွေးကို ခေါ်တာမဟုတ်ဘူး၊ နှလုံးသားကိုခေါ်တာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ
ထင်ရှားတယ်၊ ဒါက location ကို ဖေါ်ပြ တဲ့နည်း။
တစ်ခါ
အဲဒီခေတ်ကပဲ ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသနဲ့ ခေတ်ပြိုင်ပေါ်လာတဲ့ အဘိဓမ္မာ မူလဋီကာဆရာ ရှင်အာနန္ဒာဆိုတာ
ရှိတယ်၊ (မြတ်စွာဘုရားရဲ့ ညီတော် အာနန္ဒာနဲ့ ဘွဲ့တူတယ်၊) အဲဒီ ရှင်အာနန္ဒာရေးတဲ့ အဘိဓမ္မာအဖွင့်ကျမ်းကြီးက
ဟဒယဝတ္ထုဆိုတဲ့ စကားလုံး အဓိပ္ပါယ် ဘယ်လိုရှင်းလဲဆိုရင် “ဟဒယ” ဆိုတာ heart နှလုံးသားကို
မပြောဘူး၊ “ဟဒယ”ဆိုတာ စိတ်၊ (ဟုတ်တယ်လေ လူတွေ ပြောကြတယ် - “ဒီလူက နှလုံးကောင်းတယ်၊
နှလုံးမကောင်းဘူး” ဆိုတာ စိတ်ကို ပြောတာလေ၊ မြန်မာ တွေလည်း နှလုံးဆိုတာ စိတ်နဲ့တွဲပြီး
စိတ်နှလုံးလို့ ပြောကြ တယ်လေ) မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်ဆိုတဲ့ စိတ်တွေရဲ့ “ဝတ္ထု” - စိတ်ရဲ့
တည်ရာတဲ့၊ သူပြောလိုက် တာကျတော့ heart ဆိုတဲ့ နှလုံးကို မရည်ညွှန်းတော့ ဘူးပေါ့နော်၊
နှလုံးသား organ ကို မရည်ညွှန်းဘူး၊ “ဟဒယ” မနောဓာတ်နဲ့ မနောဝိညာဏ ဓာတ်ဆိုတဲ့ စိတ်တွေရဲ့
“ဝတ္ထု” တည်ရာလို့ ဒီလို ဖွင့်ဆိုလိုက်တယ်။
အဲဒီတော့
အဲဒီခေတ် အဘိဓမ္မာကို လေ့လာကြတဲ့ အဘိဓမ္မာကျမ်းပြု ဆရာကြီးတွေက မြတ်စွာဘုရားဟောထားတဲ့
ဝတ္ထုဆိုတဲ့စကားလုံး ရူပဆိုတဲ့စကား လုံးကို ယူပြီးတော့ ဟဒယဆိုတာကို ထည့်လိုက်ကြတယ်၊
ထည့်ပြီးတဲ့အခါမှာ ဟဒယကို နှလုံးသားလို့ ရည်ညွှန်းတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်က ရည်ညွှန်းတယ်၊ စိတ်ကို
ရည်ညွှန်း တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်က ရည်ညွှန်းတယ်။
ဒီကနေ့
သိပ္ပံခေတ်က လူတွေကျတော့ စိတ်ဟာ နှလုံးမှာဆိုတာထက် ဦးနှောက်ကို ပိုပြီးတော့ ပြောလာကြပြန်တယ်ပေါ့၊
ဟုတ်တော့ ဟုတ်တာပေါ့၊ ဦးနှောက်မပါဘဲ နဲ့လည်း ဒီစိတ်က ဖြစ်တာမှ မဟုတ်တာကိုး၊ ဒီတော့
ဘုန်းကြီးတို့က စဉ်းစား ကြည့်မိတယ်၊ မြတ်စွာဘုရားက “ယံ ရူပံ”တို့ “ဝတ္ထု”တို့ ပြောလိုက်တာ
အဓိပ္ပါယ်ရှိတယ်၊ အကယ်၍ “ဟဒယ” လို့ ပြောလိုက်ရင် နှလုံးပဲ သက်ဆိုင် သွားပြီးတော့ ဦးနှောက်ကို
ယူလို့ မရတော့ဘူး၊ မြတ်စွာဘုရားက “ရူပ”လို့ သာမန် ဟောတယ်၊ “ဝတ္ထု”လို့ သာမန်ဟောတယ်၊
ဒါကိုထောက်ရင် နှလုံးပဲ ပြောပြော ဦးနှောက်ပဲ ပြောပြော နှစ်ခုစလုံး မသက်ဆိုင်ပေဘူးလား၊
ဒီတစ်ခုနဲ့တင် မြတ်စွာ ဘုရားကို ကြည်ညိုလို့ မဆုံးဘူး၊ တယ်ပြီးတော့ စကားလုံးတိကျလှပါလား၊
ဒါ location ကို မပြတော့ဘူး၊ ဘာဖြစ်လို့တုန်းဆိုတော့ ဦးနှောက်နဲ့ နှလုံးသားက ဆက်သွယ်နေတာလေ။
အဲဒီဆက်သွယ်နေတယ်ဆိုတဲ့
အဓိပ္ပါယ်ကို မြတ်စွာဘုရားက ရှင်းပြတဲ့ သဘောအနေနဲ့ “ဝတ္ထု ခန္ဓာနံ၊ ခန္ဓာ ဝတ္ထုဿ”
“ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏ-
ဓာတုယာ စ”၊ ဒီလို “ယံ ရူပံ”လို့ သာမန်စကားကို သုံးလိုက်တာ, “ဝတ္ထု”လို့ သာမန်စကားသုံးတာဟာ
သိပ်ပြီးတော့ အဓိပ္ပါယ်ရှိပါပေတယ်၊ အားလုံးကို ခြုံမိပါ ပေတယ်၊ cover ဖြစ်တယ်လို့ ပြောတာပေါ့၊
အဲဒီလို
ယူရမယ်ဆိုရင်တော့ ဒီကနေ့ ခေတ် အဋ္ဌကထာကျမ်းတွေနဲ့ တိုက်ရိုက် မညီဘူးလို့ ပြောချင်လည်း
ပြောလို့ ရတယ်၊ မဆန့်ကျင်ဘူးလို့လည်း ပြောလို့ ရတယ်နော်၊ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ရဲ့ location
ကို နှလုံးသားထဲက သွေးထဲမှာ ရှိတယ် လို့ပြောတဲ့ အဋ္ဌကထာဋီကာအဖွင့်တွေ စကားနဲ့ဆိုရင်
ဦးနှောက်နဲ့ မသက်ဆိုင်သလို ဖြစ်သွားပြန်ရောနော်၊ တစ်ခြမ်းပဲ မှန်တယ်လို့ အဓိပ္ပါယ်
ရောက်သွားတယ်။
ဒီတော့
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် သောတဝိညာဏ်စိတ် ဃာနဝိညာဏ်စိတ် ဇိဝှာဝိညာဏ်စိတ် ကာယဝိညာဏ်စိတ်တွေမှတစ်ပါး
ကျန်တဲ့စိတ်တွေရဲ့ မှီရာဝတ္ထု သည် အခုပြောခဲ့တဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ နှလုံးသား- စိတ်ဖြစ်ဖို့ရာဌာနလို့
သာမန်ပြောမယ် ဆိုလို့ရှိရင်တော့ မြတ်စွာဘုရားဟောတဲ့ general point နဲ့ ညီညွတ်တယ်လို့
ဒီလို ယူဆစရာရှိတယ်ပေါ့။
အကယ်၍
နှလုံးသားလို့ တိုက်ရိုက်ပြောမယ်ဆိုလို့ရှိရင် ခုခေတ်မှာ နှလုံးသားကို ခွဲစိတ်ပြီး
ကုသတာတို့ နှလုံးအတုတပ်ဆင်တာတို့ ဒါတွေနဲ့ ပြောမယ် ဆိုလို့ရှိရင် တစ်မျိုးတမည် တွေးမိကောင်း
တွေးမိကုန်ကြလိမ့်မယ်၊ heart transplantation တို့ ဘာတို့ လုပ်တာ ရှိတယ်လေ၊ နှလုံးတု
တပ်တာတို့ နှလုံးသား ခွဲစိတ်တာတို့၊ သို့သော်လည်း အဲဒါ ကိုက်ညီအောင် ယူလို့ရှိရင်တော့
ယူလို့ရတယ် လေ၊ ဘာဖြစ်လို့တုန်း နှလုံးသားကိုပြောတာ မဟုတ်ဘူး၊ နှလုံးသားထဲက သွေးကို
ပြောတာ၊ သွေးဆိုတာတော့ ရှိနေမှာပဲလေ။
နောက်တစ်ခုက
ပြောမယ်ဆိုလို့ရှိရင် သွေးဆိုတာ နှလုံးသားထဲမှာချည်း ရှိနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ တစ်ကိုယ်လုံးမှာ
ပျံ့နှံ့နေတာလို့ပြောတယ်၊ နှလုံးဟာ pump အနေနဲ့ အလုပ်လုပ်တယ်၊ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ကိုယ်လုံးကို
သွေးတွေ ပျံ့နှံ့သွားအောင် နှလုံးက pump သဘောမျိုး ညှစ်ပေးနေတယ်၊ ညှစ်ပေးနေသည့်အတွက်ကြောင့်
တစ်ကိုယ်လုံးမှာ သွေးတွေပျံ့နှံ့နေတယ်၊ နှလုံးသားထဲမှာ သွေးမရှိဘူးလို့ တချို့တ ပြောကောင်း
ပြောလိမ့်မယ်ပေါ့၊ သို့သော်လည်း ဒီသွေးအားလုံးဟာ နှလုံးသားကို ဖြတ်သွားတာပဲ၊ အဲဒီဖြတ်သွားတဲ့
အချိန်ပိုင်းလေးမှာ စိတ်ရဲ့မှီရာဝတ္ထုရုပ်အနေနဲ့ ဖြစ်တာပေါ့။
လူတွေ
လက်တွေ့နဲ့ ကိုက်ကြည့်မယ်ဆိုရင် လူတွေဟာ ဝမ်းနည်းတယ် ဝမ်းသာတယ်ဆိုရင် နှလုံးပဲ မဟုတ်လား၊
ရင်ဘတ်ကို ဖိကြတယ်၊ အေး တစ်စုံတစ်ခု အကျပ်ရိုက်လို့ တွေးကြပြီဆိုလို့ရှိရင် ခေါင်းကုတ်ကြတယ်လေ၊
ဒီတော့ တွေးခေါ်တဲ့ စိတ်တွေကျတော့ ဦးနှောက်နဲ့ သက်ဆိုင်သလို ရှိတာပေါ့နော်၊ လက်တွေ့အားဖြင့်
ကြည့်မယ် ဆိုလို့ရှိရင် နှလုံးမှာ ဖြစ်တာလည်းရှိတယ်၊ ဦးနှောက်မှာ ဖြစ်တာလည်း ရှိတယ်၊
သို့မဟုတ် ဦးနှောက်နဲ့ နှလုံးသားဟာ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ပြီးတော့ သတင်းပို့နေတာလည်း ဖြစ်နိုင်တာပေါ့၊
ဘုန်းကြီးတို့
မနှစ်တုန်းက ဩစတြီးယားနိုင်ငံ ဗီယင်နာတက္ကသိုလ်မှာ စိတ် အကြောင်းကို နှစ်ရက်ဟောပြောတယ်၊
စိတ်အကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးကြည့် တယ်- စိတ်ဟာ လူရဲ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတာလား၊
သို့မဟုတ် ဖြစ်နေတာလား? ဆို - သူတို့အယူအဆက စိတ်ဆိုတာ ဦးနှောက်ရဲ့စွမ်းအင်တစ်ခုပဲ၊
ဦးနှောက်ကိုပဲ ခေါ်တယ်လို့ ပြောရမယ်၊ ဦးနှောက်ရဲ့လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာ၊
ဦးနှောက် ရဲ့ စွမ်းအင်တစ်ခုလို့ ဒီလိုယူဆတယ်ပေါ့၊ စိတ်ဟာ ဘယ်မှာ ရှိတာတုန်းဆိုရင် ဦးနှောက်ထဲမှာ
ရှိတယ်၊ ဒီလိုပဲ ပြောတယ်၊ ဒါ သူတို့အမြင်ပေါ့နော်။
အဲဒါနဲ့
ပတ်သက်ပြီးတော့ ဘုန်းကြီးက ဆွေးနွေးခဲ့တယ်၊ ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာအရ စိတ်ဟာ ဘယ်နေရာမှ ရှိနေတာ
မဟုတ်ဘူး၊ သို့သော် ရှိနိုင်တဲ့ အနေအထားတော့ ရှိတယ်၊ စောင်းကြိုးတို့ စောင်းအိုးတို့ထဲမှာ
စောင်းသံမရှိဘူး၊ တီးခတ်လိုက်တဲ့အခါမှ ပေါ်လာတယ်၊ မီးခြစ်ကလေးထဲမှာ မီးရှိမနေဘူး၊ ခြစ်လိုက်တဲ့အခါကျတော့မှ
မီးထွက်လာတယ်၊ အဲဒီသဘောပဲ မြတ်စွာဘုရားက “ဝိညာဏံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ” - စိတ်ဆိုတဲ့သဘာဝတရားဟာ
အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှ ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝတရား, ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ သဘာဝတရား
မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကို သူတို့ကို ရှင်းလင်းပြီး ပြောပြတယ်၊ ဒါ အနောက်တိုင်းအယူအဆနဲ့ ဗုဒ္ဓရဲ့
အယူအဆ မတူတာပေါ့။
ဒီတော့
စိတ်ရဲ့လှုပ်ရှားမှုတွေ ထင်ဟပ်ပေါ်လွင်နေတဲ့ သဘာဝအရ location ကို ပြောရမယ်ဆိုလို့ရှိရင်
ဦးနှောက်နဲ့နှလုံးသား အပြန်အလှန် ဆက်သွယ် နေတဲ့ နေရာဟာ စိတ်ဖြစ်ရာဌာနလို့ ဒီလိုပြောလို့
ရနိုင်လောက်ပါတယ်ပေါ့။
အဘိဓမ္မာကျမ်းဂန်တွေရဲ့
အဆိုရယ်, လက်တွေ့ကျကျတွေး ခေါ်ပြီးတော့ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ အဖြေရယ် - ဒီနှစ်ခုဟာ
များများကြီးကွဲလွဲတာ မရှိ ဘူး၊ မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တိုင်ကိုက ဝတ္ထုလို့ ပြောလိုက်သဖြင့်
စိတ်ရဲ့မှီရာဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ တစ်နေရာရာမှာတော့ ရှိနေတယ်ပေါ့၊ ဒါ ပြောတာနော်၊
အတိ အကျ location ကို သတ်မှတ်ပြောတာ မဟုတ်ဘူး၊ နာမည်မတပ်ဘူး၊ နာမည် မတပ်သော်လည်း လူတွေရဲ့သန္တာန်မှာ
ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့စိတ်ဟာ နှလုံးမှာ လာ ထင်ရှား တယ်၊ ဦးနှောက်မှာ လာထင်ရှားတယ်ပေါ့၊ ဒါကြောင့်မို့လို့
ဟဒယဝတ္ထု ဆိုတာ ဦးနှောက် နှလုံး ဆက်သွယ်ဖြစ်ပေါ်တဲ့ နေရာတစ်ခုဟာ location လို့ ပြောမယ်
ဆိုလို့ရှိရင် ပြောလို့ရတယ်ပေါ့။
ကောင်းပြီ
- အဲဒီမှာ အတ္ထိပစ္စည်းကို နောက်ဆုံးအနေနဲ့ မြတ်စွာဘုရားက ဟောတာက -
“ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရှုပ်
မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”
လို့
အဲဒီဟဒယဝတ္ထုလို့ ခေါ်တဲ့ရုပ်ကို အမှီပြုပြီးတော့ မနောဓာတ်တို့ မနောဝိညာဏဓာတ်တို့က
ဖြစ်လာကြတယ်။
အဲဒီမနောဓာတ်
မနောဝိညာဏဓာတ်တွေနဲ့ ဟောဒီဟဒယဝတ္ထုဆိုတာဟာ born earlier ဟဒယဝတ္ထုက ကြိုတင်မွေးဖွားလာပြီး
မနောဓာတ် မနော- ဝိညာဏဓာတ်လို့ဆိုတဲ့ စိတ်အခြေအနေတွေက နောက်မှ ဖြစ်တာ ဖြစ်လို့ ရှိခိုက်
အနေနဲ့ ကျေးဇူးပြုတာ ဖြစ်လို့ အတ္ထိပစ္စည်းပါလို့ ပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိတော်မှာ ဒီလို အတ္ထိပစ္စည်းကို
၇-ပိုင်း ခွဲထားတယ်၊ အမျိုးအစားအနေနဲ့တော့ သဟဇာတနဲ့ ပုရေဇာတ ဒီနှစ်မျိုးတည်းပဲ ဟောပါတယ်။
ပဥှာဝါရမှာကျတော့
ပစ္ဆာဇာတကိုလည်း ထည့်ဟောတယ်၊ အာဟာရကို လည်း ထည့်ဟောတယ်၊ ဣန္ဒြိယကိုလည်း ထည့်ဟောတယ်၊
ဒါကြောင့်မို့ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းမှာ အတ္ထိပစ္စည်းကို ၅-မျိုးလို့ ဆိုတာ၊ သဟဇာတ
ပုရေဇာတ ပစ္ဆာဇာတ အာဟာရ ဣန္ဒြိယလို့ အတ္ထိပစ္စည်း ၅-မျိုး ရှိတယ်လို့ ဒီလိုပြောတာ။
.
အဝိဂတပစ္စယော
▬▬▬▬▬▬
ကောင်းပြီ
- အတ္ထိပစ္စည်းကို နားလည်လို့ရှိရင် ထိုအတ္ထိပစ္စည်းနဲ့ သဘာဝ ချင်းတူတဲ့ အဝိဂတပစ္စည်းကိုလည်း
နားလည်ပြီးသား ဖြစ်သွားပြီ၊ အထူးပြောစရာ မလိုတော့ဘူး၊ ဒီကနေ့ အတ္ထိပစ္စယောကို ဟောလိုက်သဖြင့်
အဝိဂတပစ္စယောကိုလည်း နားလည်ပြီးသား ဖြစ်သွားပြီပေါ့။
အတ္ထိပစ္စယောဆိုတာ
ရှိခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတယ်၊ အဝိဂတပစ္စယောဆိုတာ ရှိခိုက်ဆိုတဲ့နေရာမှာ လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်း
မဟုတ်သေးတဲ့ အနေအထား၊ အဝိဂတ လုံးဝကင်းပျောက် မသွားသေးခင် ကျေးဇူးပြုတယ်၊ အတ္ထိဆိုတာ
ရှိနေတဲ့အခိုက်မှာ ကျေးဇူးပြုတယ်၊ ဒါဖြင့် ရှိနေတာက ဘယ်လောက်ထိအောင် ရှိနေတာတုန်း၊
ပြောချင်တာက အဝိဂတ လုံးဝကင်းပြတ်သွားတာမျိုးထိအောင် မရောက်သေးတာ၊ ဒီလိုအဓိပ္ပါယ်ကို
ပြောတာ။
မြတ်စွာဘုရားက
နတ်တွေဗြဟ္မာတွေကို ဟောတဲ့အခါမှာ အတ္တိဆိုတဲ့ သဘောထက် အတ္ထိရှိတယ်ဆိုတာ ဘယ်လောက် အတိုင်းအတာထိ
ရှိနေတာလဲလို့ မေးစရာရှိလို့ ကင်းကွာသွားခြင်း မရှိသေးခင် အရှိလို့ ခေါ်တယ်လို့ ဆိုတာကို
ထပ်ဖွင့်ပေးတဲ့အနေနဲ့ အဝိဂတပစ္စယောကို ထပ်ပြီးတော့ ဟောလိုက်တာတဲ့၊ ပိုပြီးတော့ ရှင်းသွားအောင်လို့။
.
နတ္ထိပစ္စယော၊ ဝိဂတပစ္စယော
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
ကောင်းပြီ
- နောက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ နတ္ထိပစ္စယောတို့ ဝိဂတပစ္စယောတို့ ဆိုတာကို အနန္တရပစ္စယော သမနန္တရပစ္စယောတုန်းက
ရှင်းထားတဲ့အတိုင်းပဲ သဘောပေါက်ရမှာ၊ လူတွေရဲ့ သန္တာန်မှာဖြစ်တဲ့ စိတ်ဟာ တစ်စိတ်ချင်းသာ
ဖြစ် တယ်၊ နှစ်စိတ်ပြိုင် မဖြစ်ဘူးတဲ့၊ ဖြစ်တဲ့အခါမှာ စိတ်နဲ့စေတသိက်ဟာ အုပ်စုလိုက်
ဖြစ်တယ်၊ ပထမအုပ်စုဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ ဒုတိယအုပ်စုကဖြစ်ခွင့်မရှိဘူး၊
ဆိုပါစို့
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် ဖြစ်နေတဲ့အချိန်မှာ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း
စိတ် ချုပ်သွားပြီ, မရှိတော့ဘူးဆိုတော့မှ စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်ဖြစ်တာ၊ စက္ခုဝိညာဏ် စိတ်
ချုပ်သွားပြီဆိုတော့မှ သမ္ပဋိစ္ဆိန်းစိတ် ဖြစ်လာတာ၊ သမ္ပဋိစ္ဆိန်းစိတ် ချုပ်သွားပြီ
ဆိုတော့မှ သန္တီရဏစိတ်က ဖြစ်တာ၊ အဲဒီလိုချုပ်သွားပြီးတဲ့နောက် မရှိတော့မှ ဖြစ်တာကို
နတ္ထိလို့ ခေါ်တယ်၊ အဲဒီလိုချုပ်သွားတာဟာ လုံးဝကင်းပြီးတော့ ပြတ်စဲ သွားတာဖြစ်သောကြောင့်
ဝိဂတ လို့ ခေါ် တယ်တဲ့၊ ဒါကြောင့်မို့ အနန္တရ သမနန္တရ နတ္ထိ ဝိဂတ တို့ဆိုတာ ဒါတွေက
အဓိပ္ပါယ်အတူတူပါပဲ။
“သမနန္တရနိရုဒ္ဓါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ
ဓမ္မာနံ နတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော”
လို့
ချုပ်သွားတဲ့ရှေ့စိတ်ဟာ နောက်စိတ်ဖြစ်ဖို့ အတွက် အခွင့်အလမ်းတွေ ပေးထားခဲ့တာ၊ သူ့ဟာသူ
မဆီမဆိုင် ချုပ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ သူက နောက်စိတ်ကို အခွင့်အရေးတစ်ခု ပေးထားခဲ့တယ်ပေါ့၊
အဲဒီ အခွင့်အရေး ပေးတာသည်ပင် သူ့ရဲ့ကျေးဇူးပြုတာပေါ့၊ လူတွေက တစ်ယောက်ယောက်ကို အခွင့်အရေးပေးရင်
ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ခေါ်တယ် မဟုတ်လား၊ အဲဒီလိုပဲ ရှေ့စိတ် က သူချုပ်သွားတာ၊ ချုပ်သွားတဲ့အခါမှာ
နောက်စိတ် ပေါ်ဖို့အတွက် အခွင့်အရေး ပေးလိုက်တယ်၊ အဲဒါသည်ပင်လျှင် နောက်စိတ်က ဒီအခွင့်အရေးကို
ရလိုက်တာ ဖြစ်တယ်တဲ့၊ အဲဒါကြောင့်မို့ နတ္ထိပစ္စယော ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ဒီလို ပြောတာပါ၊
ဝိဂတပစ္စယော ကျေးဇူးပြုတယ်လို့ ပြောတာပါတဲ့။
ဒီတော့
အားလုံးချုပ်လိုက်တဲ့အခါ ပဋ္ဌာန်း၂၄-ပစ္စည်းရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ဟာ အားလုံး ပြည့်ပြည့်စုံစုံ
ပြီးသွားပြီ၊
ပဋ္ဌာန်း၂၄-ပစ္စည်းဟာ
မိမိတို့ရဲ့လက်တွေ့ ဘဝမှာ ဒီလိုရှိနေတာပါလားလို့ဆိုတာ သဘောပေါက်သွားပြီ၊ နောက်ထပ်ဟောစရာ
နှစ်ရက် ကျန်တာကိုတော့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ပဋ္ဌာန်းနည်းနဲ့ ချဉ်းကပ်ပြီး ဘယ်လိုနားလည်
ရမယ်ဆိုတာမှာ ထပ်ဟောလိုက်ပါမယ်၊ ဒီနေ့တော့ နတ္ထိနဲ့ ဝိဂတတို့ကို ထပ်ပြီးမချဲ့ တော့ဘူး၊
ဒါကြောင့်မို့ ဒီကနေ့ ဟောလိုက်တာအတ္ထိပစ္စည်းလည်း ပြီးသွားပြီ နတ္ထိပစ္စည်းလည်း ပြီးသွားပြီ၊
ဝိဂတပစ္စည်းလည်း ပြီးသွားပြီ၊ အဝိဂတပစ္စည်းလည်း ပြီးသွားပြီ။ ၂၄-ပစ္စည်းလုံး ပြီးသွားပြီလို့
မှတ်ကြပါ။
တရားချစ်ခင်သူတော်စင်ပရိသတ်တို့
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာရဲ့ဒေသနာဟာ အကြောင်း တရား အကျိုးတရားတွေနဲ့ ဆက်စပ်ပြီးဟောတာ အဓိကဖြစ်ပါတယ်၊
အဲဒီ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားကို မှန်မှန်ကန်ကန် နားလည်မှသာလျှင် အယူဝါဒ မှားယွင်းခြင်း
ဆိုတာက လွတ်မြောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်၊
ဒီအကြောင်းတရား
အကျိုးတရားတွေကို နားလည်လို့ရှိရင် ကင်္ခါဝိတရဏ - သံသယတွေအားလုံးကို ကျော်လွှားနိုင်မှာ
ဖြစ်ပါတယ်၊ အကြောင်း အကျိုးကို နားမလည်ဘူးဆိုလို့ရှိရင် သံသယတွေဟာ မိမိတို့ရင်ထဲမှာ
ကိန်းနေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်၊
အကြောင်းတရား
အကျိုးတရားအစစ်အမှန်ကို သေချာနားလည် သဘောပေါက်ပြီ ဆိုရင် သံသယ ကင်းစင်သွားလို့ စင်ကြယ်မှုဆိုတာရတယ်၊
အဲဒါကိုပဲ ကင်္ခါဝိတရဏ ဝိသုဒ္ဓိ လို့ ဒီလို ပြောတာနော်။
ဒါကြောင့်မို့
အကြောင်းတရား အကျိုးတရား အစစ်အမှန်ကို နားလည် သဘောပေါက်ခြင်းဖြင့် ယုံမှားသံသယတွေကို
ဖယ်ရှားလို့ မှန်ကန်တဲ့လမ်းကြောင်း ပေါ်ရောက်ရှိပြီး နောက်ဆုံး အကြောင်းတရားကိုဖယ်ရှားပစ်လိုက်နိုင်သည့်အတွက်
အကြောင်းပြတ်လို့ အကျိုးရပ်သွားခြင်းဆိုတဲ့ အငြိမ်းဓာတ်ကို ကိုယ်စီကိုယ်ငှ မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြပါစေကုန်သတည်း။
အရှင်နန္ဒမာလာဘိဝံသ
(Ph.D)
